“Politika nuk të interson ty sepse ti nuk ke interes ta ndryshosh botën që tashmë t’bjenë tamam” – është një pjesëve të mija të preferuara nga seriali Enola Holmes.
Ky tekst përmbledh tre zhvillime të fundit në Shqipëri që lidhen me sistemin e drejtësisë, politikat publike dhe situatën politike.
Çfarë po diskutohet për pagat e gjyqtarëve?
Kërkesa e disa gjyqtarëve për rritje page ka hapur debat mes qeverisë dhe sistemit të drejtësisë, për shkak të ndikimit që kjo masë do të kishte në buxhetin e shtetit. Sipas kryeministrit Edi Rama, rritja e kërkuar do t’i kushtonte buxhetit rreth 37 milionë euro, shifër që, sipas tij, do të mbulohej nga taksat e qytetarëve.
Duke iu referuar argumenteve të paraqitura nga gjyqtarët në Gjykatën Kushtetuese, Rama tha se kërkesa është bërë në fillim të muajit mars dhe se është paraqitur në një moment kur vëmendja politike ishte e fokusuar tek zgjedhjet.
Kreu i qeverisë theksoi se pagat aktuale të gjyqtarëve shqiptarë janë të krahasueshme me ato të vendeve të Bashkimit Europian, si Greqia, dhe më të larta se pagat e gjyqtarëve në Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi.
Ai rikujtoi se pas reformës në drejtësi të vitit 2016, pagat e gjyqtarëve u vendosën mbi ato të Presidentit të Republikës dhe deputetëve, me qëllim forcimin e pavarësisë së sistemit gjyqësor.
Sipas Ramës, kërkesa aktuale parashikon një shtesë rreth 1800 euro për gjyqtarët e Shkallës së Parë, rreth 2000 euro për gjyqtarët e Apelit dhe rreth 3000 euro për gjyqtarët e strukturave të posaçme, përfshirë SPAK dhe BKH. Kryeministri theksoi se SPAK nuk i është bashkuar kësaj iniciative.
Rama deklaroi se një vendim i tillë, nëse miratohet, do të përbënte përpjekje për t’u imponuar institucioneve ligjvënëse dhe ekzekutive. Ai shprehu shpresën që Gjykata Kushtetuese të marrë një vendim që, sipas tij, nuk do të krijojë tensione të mëtejshme institucionale, duke paralajmëruar se një vendim i kundërt mund të sjellë reagime të tjera nga ana e qeverisë.
Çështja pritet të shqyrtohet nga Gjykata Kushtetuese, e cila do të vendosë mbi ligjshmërinë e kërkesës për rritjen e pagave të gjyqtarëve.
Çfarë parashikon projekti për sigurimin e detyrueshëm të banesave?
Ministria e Financave ka hedhur për konsultim një projektligj të rishikuar për sigurimin e detyrueshëm të banesave nga tërmetet dhe përmbytjet. Projektligji synon të adresojë rrezikun e lartë ndaj fatkeqësive natyrore dhe të krijojë një mekanizëm financiar të qëndrueshëm për mbulimin e dëmeve materiale.
Sipas draftit, sigurimi do të jetë i detyrueshëm për të gjithë qytetarët. Çmimi i primit nuk do të përcaktohet nga tregu, por do të miratohet nga Këshilli i Ministrave, duke u bazuar në faktorë si zona gjeografike, niveli i riskut dhe tipologjia e ndërtesës. Administrimi i skemës do t’i besohet Fondit Kombëtar për Sigurimin e Detyrueshëm nga Tërmetet dhe Përmbytjet.
Dëmshpërblimi do të mbulojë dëmet materiale të banesës dhe të sendeve brenda saj, pa përfshirë humbjet e aktivitetit ekonomik apo fitimet e munguar.
Çfarë ndodhi që demokratët heqën dorë nga bojkoti i reformave territoriale dhe zgjedhore?
Partia Demokratike vendosi të mos bojkotojë komisionet për Reformën Territoriale dhe Zgjedhore, duke ndryshuar strategjinë fillestare. Shumica e deputetëve, përfshirë Ina Zhupën, Tritan Shehun dhe të tjerë, argumentuan se pjesëmarrja në komisione u jep mundësinë të japin zgjidhje konkrete për qytetarët dhe të ndikojnë në procesin ligjor, edhe pse Berisha fokusohet te protestat jashtë parlamentit.
Reforma Territoriale, në thelb, është procesi që ndryshon ndarjen dhe menaxhimin e njësive lokale (bashki dhe komuna). Qëllimi është të përmirësohet qeverisja lokale, të rritet efikasiteti i bashkive dhe të ofrohen shërbime më të mira për qytetarët. Por sfidat janë të mëdha: decentralizimi real shpesh mungon, pushteti lokal mbetet i centralizuar, dhe përfaqësimi i popullsisë rurale ose periferike është i kufizuar.