17 Mars, 2026

Kush ishte Shën Patriku i vërtetë? A është e vërtetë legjenda për gjarpërinjtë? Dhe pse kaq shumë tradita të kësaj feste filluan në Amerikë? Zbuloni disa nga faktet më interesante rreth Ditës së Shën Patrikut.

Sot Dita e Shën Patrikut lidhet me veshjen me ngjyrë të gjelbër, parada dhe birrë, kjo festë ka rrënjë historike që datojnë më shumë se 1,500 vjet më parë. Festimet e krishtera përvjetore të 17 marsit, që shënonin vdekjen e Shën Patrikut në shekullin e pestë, filluan në Irlandë gjatë shekujve IX dhe X. Parada më e hershme e njohur në nder të tij u mbajt në fillim të shekullit XVII.

Me kalimin e kohës, shumë nga ato që dimë për jetën e Shën Patrikut dhe traditat e kësaj dite janë ndërthurur me folklor dhe legjenda. Faktet më poshtë ndihmojnë të kuptohet më qartë historia dhe evolucioni i kësaj feste.

1. Shën Patriku i vërtetë lindi në Britani

Historianët besojnë se Shën Patriku, shenjtori mbrojtës i Irlandës, lindi në Britani dhe jo në Irlandë, në fund të shekullit të katërt. Në moshën 16-vjeçare u rrëmbye nga grabitës irlandezë dhe u shit si skllav në zonën që sot është Irlanda e Veriut. Pas gjashtë vitesh si bari, ai arriti të arratisej dhe u kthye në Britani, për t’u rikthyer më vonë në Irlandë si misionar i krishterë.

2. Shën Patriku nuk u kanonizua kurrë

Pavarësisht statusit të tij si shenjtor mbrojtës, ai nuk u kanonizua kurrë nga Kisha Katolike. Arsyeja kryesore është se një proces i tillë nuk ekzistonte në kohën e tij. Vetëm në vitin 993 u kanonizua shenjti i parë zyrtarisht, ndërsa procesi formal u vendos në shekullin XII. Megjithatë, shumë njerëz e konsiderojnë atë si shenjtor.

3. Nuk kishte gjarpërinj për t’i zhdukur nga Irlanda

Një nga legjendat thotë se ai i zhduki gjarpërinjtë nga Irlanda. Por kërkimet tregojnë se gjarpërinjtë nuk kanë jetuar kurrë atje. Nuk ka dëshmi në fosilet e vendit dhe Irlanda ka qenë e rrethuar nga ujë që nga periudha e fundit akullnajore, ndërsa më herët ishte shumë e ftohtë për zvarranikët.

4. “Leprechauns” vijnë nga mitologjia kelte

Figura e vogël me flokë të kuq dhe rroba të gjelbra ka rrënjë në krijesa më të vjetra mitologjike kelte. Emri “lobaircin” do të thotë “njeri i vogël”. Besimi në këto krijesa lidhet me zanat dhe fuqitë e tyre magjike, që mund të përdoren për mirë ose për keq.

5. Tërfili ishte i shenjtë edhe para Shën Patrikut

Tërfili me tre gjethe ishte simbol i shenjtë për keltët dhe përfaqësonte ardhjen e pranverës. Sipas legjendës, Shën Patriku e përdori për të shpjeguar Trininë e Shenjtë. Në shekullin XVII, ai u bë simbol i nacionalizmit irlandez.

6. Irlanda ka edhe një shenjtore femër mbrojtëse

Shën Brigida është një nga tre shenjtorët mbrojtës të Irlandës. Ajo konsiderohet mbrojtëse e murgeshave, foshnjave dhe bujqësisë. Lindi rreth vitit 450 dhe ndërtoi një kishë në Kildare. Irlanda e shpalli 1 shkurtin festë zyrtare në nder të saj në vitin 2023.

7. Parada e parë u mbajt në Florida

Edhe pse festa festohej në Irlandë prej shekujsh, parada e parë u mbajt në vitin 1601 në një koloni spanjolle në atë që sot është Florida. Më pas, parada u organizuan në Boston (1737) dhe New York (1762). Ato u ndërprenë përkohësisht në vitet 2020–2021 për shkak të COVID-19, por u rikthyen në vitin 2022.

8. Irlandezët dikur përbuzeshin në SHBA

Gjatë urisë së madhe të patates në vitet 1840, miliona irlandezë emigruan në SHBA. Fillimisht ata u diskriminuan dhe u konsideruan si barrë për shoqërinë. Me kalimin e kohës, Dita e Shën Patrikut u bë një mënyrë për të festuar identitetin e tyre dhe për t’u pranuar nga shoqëria amerikane.

9. Mish viçi i kripur me lakër është shpikje amerikane

Ky ushqim që përgatitet për këtë festë nuk vjen nga Irlanda. Atje konsumohej më shumë proshutë me lakër. Emigrantët irlandezë në SHBA përdorën mish viçi të kripur si alternativë më të lirë, duke e zier disa herë për të larguar kripën.