22 Shtator, 2026

Vjeshta fillon me ekuinoksin e vjeshtës që zhvillohet në orët e para të së mërkurës.

Ekuinoksi do të ndodhë në orën 01:06 më 23 shtator, momenti i saktë në kohë kur Dielli kalon ekuatorin qiellor dhe asnjëra hemisferë nuk është e anuar drejt ose larg Diellit, që do të thotë se dita dhe nata janë afërsisht të barabarta në gjatësi në të gjithë botën.

Edhe pse vetë ekuinoksi nuk mund të shihet, dita ka rëndësi kulturore dhe shpirtërore për disa njerëz. 

Një kujdes i jashtëzakonshëm çdo vit u dhurohet tranzicioneve sezonale, duke përfshirë Solsticin e Dimrit, Ekuinoksin e Pranverës, Solsticin e Verës dhe Ekuinoksin e Vjeshtës.

Megjithatë, ndërsa vëzhgojmë udhëtimin e Tokës përmes këtyre shënjuesve sezonalë, mund t’i konsiderojmë ato edhe si faza të udhëtimit tonë të brendshëm. Ndërsa bota natyrore përreth nesh transformohet dhe evoluon edhe ne kemi mundësinë të  reflektojmë, të ripërtërihemi dhe të rritemi.

Këto ditë krejt çka mbizotron në tregjet ditore janë kungulli dhe kungull misiri (i njohur si qylah në popull), mes gjetheve që bien dhe ajrit të freskët të vjeshtës, molla e thjeshtë merr kuptim dhe rëndësi të re, ndërsa kah mesi i tetorit fillo përgatitja e pistilit të kumbullave, pekmezit të dardhave dhe shumë frutave që veç se bien nga pemët nga pjekja e mjaftueshme e tyre.

Po cili është kuptim i vjeshtës në mitologji?

Fjala vjeshtë vjen nga fjala e lashtë etruske autu, që brenda saj ka konotacionë të kalimit të një stine. Ajo është huazuar nga romakët dhe u bë fjalë latine autumnus – vjeshtë.

Autumnus, hyjnia e stinës së vjeshtës, mishëron  bollëkun e tepërt të natyrës  gjatë korrjes. Përveç kësaj, Autumnus është fluid gjinor, duke u shfaqur në forma mashkullore dhe femërore, gjë që flet për  natyrën gjithëpërfshirëse  dhe  të larmishme  të mbrojtësit hyjnor të këtij stine.

Në qendër të njërit prej miteve më të famshme rreth stinëve dhe të korrjes qëndron Demetra, perëndesha e grurit dhe pjellorisë dhe nëna e  Persefonës . 

Demetra është perëndesha e të korrave  ajo i bën bimët të rriten dhe të korrat të piqen. Një ditë ajo është jashtë me vajzën e saj, Persefonën, kur Hadi (mbreti i botës së nëndheshme) shfaqet nga bota e nëndheshme. Ai bie në dashuri me Persefonën dhe e tërheq atë në mbretërinë e tij të nëndheshme. Demetra është me zemër të thyer dhe nuk kujdeset më për detyrat e saj kështu që bimët thahen dhe vdesin.

Zeusi debaton me Hadin për kthimin e Persefonës, por e di që nëse ajo ka ngrënë ushqim në botën e nëndheshme, nuk do të jetë në gjendje të kthehet. Persefona ka ngrënë vetëm disa kokrra shege, kështu që Zeusi vendos që asaj do t’i lejohet të kthehet te Demetra për gjashtë muaj të vitit, por pastaj duhet të kthehet në Had për gjashtë muajt e tjerë.

Dhe kështu i kemi stinët: hidhërimi i Demetrës kur humbet Persefonën bën që bimët të thahen dhe të vdesin në dimër… por pranvera vjen me gëzimin e Demetrës kur Persefona kthehet përsëri.

A do të thotë ekuinoksi se moti më i ftohtë është në prag?
Ekuinoksi i vjeshtës mund të shënojë fillimin e vjeshtës astronomike, por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se do të ketë një ndryshim të menjëhershëm të motit.

Ndërsa Dielli ulet më poshtë në qiell dhe ditët shkurtohen, temperaturat në përgjithësi bien ndërsa shkojmë më tej në vjeshtë.